مطالعهٔ موردی

ریل برگر ورلد و تناقضی که در نامش بود

بررسی شکست یک استارتاپ برگر در بریتانیا و تغییری که بنیان‌گذاران نتوانستند بپذیرند.

۴ دقیقه مطالعه
کارآفرینیاستراتژی

متن اصلی به زبان انگلیسی نگاشته شده و نسخهٔ فارسی، توسط هوش مصنوعی ترجمه شده است.

این نوشته را پیش از شروع MBA، با تمرین روش مطالعهٔ موردی به‌تنهایی نوشتم: مسئله را مرحله‌به‌مرحله بررسی کردم و پیش از خواندن تشخیص خود مطالعه، تحلیل خودم را ساختم.

اوایل دههٔ ۲۰۰۰، دو دوست از شغلشان بیرون آمدند، آپارتمان‌هایشان را فروختند و حدود ۳۰۰ هزار پوند سرمایه جمع کردند تا زنجیره‌ای از همبرگرهای فست‌فودِ «واقعی» بسازند. مواد اولیه تازه و هرگز منجمد نبود، چیزی از پیش پخته نمی‌شد و جایگاه برند مستقیماً در برابر مک‌دونالد بود. برنامه‌شان دو شعبهٔ شاخص و بعد امپراتوری فرانچایزی در بریتانیا و اروپا بود. چند سال بعد کسب‌وکار تعطیل شد.

مطالعه جزئیات شکست را شرح می‌داد: اجاره‌نامه‌ای که دیر امضا شد، مدیری بدون تجربهٔ فست‌فود، منویی که دو نفر بدون سابقهٔ آشپزی طراحی کرده بودند و افتتاح شعبهٔ دوم پیش از سودده‌شدن شعبهٔ اول.

پرسش محوری

وقتی فرض اصلی یک شرکت خودش باعث شکست عملیاتی آن است، چرا راه‌حل به‌ندرت تغییر همان فرض است؟

ایده‌های کلیدی

پاسخ اولم «به‌اندازهٔ کافی فکرشده نبود» بود؛ حرف درستی بود، اما برای توضیح این شکست مشخص کافی نبود. با دقیق‌ترشدن، مسئلهٔ تیزتری پیدا کردم: تعریف خود برند از «واقعی» ــ هیچ مادهٔ منجمد یا ازپیش‌پخته‌ای نباشد و همه‌چیز تازه و هنگام سفارش آماده شود ــ مستقیماً با ادارهٔ یک فست‌فود سریع و سودآور تعارض داشت. مشاوری هم همین را گفته بود: مواد را از قبل آماده یا منجمد کنید تا سرویس کند نباشد. این توصیه مشکل عملیاتی را حل می‌کرد و هم‌زمان فرضی را می‌شکست که نام شرکت بر آن بنا شده بود.

شکست دیگری هم کنار این مسئله آشکار شد: همبرگرها، محصول اصلی شرکت، خوب نبودند؛ اما میلک‌شیک و سیب‌زمینی‌هایش خوب بودند. بعضی مشتریان حتی از رقیب آن‌سوی خیابان می‌آمدند تا فقط نوشیدنی بخرند. غریزه‌ام این بود که مسیر را عوض کنند، برند نوشیدنی بسازند و چیزی را که جواب نمی‌داد کنار بگذارند. این کار در کسب‌وکار واقعی ممکن است؛ ساختن مسیر تازه از بخشی که برخلاف انتظار موفق شده، حرکت راهبردی معتبری است.

پرسش دشوارتر این بود که آیا بنیان‌گذاران از پس این تغییر برمی‌آمدند. هویتشان، پیشنهاد سرمایه‌گذاری و نام شرکت همگی پیرامون «همبرگر واقعی» ساخته شده بود. رهاکردن آن و دنبال‌کردن چیزی که بی‌سروصدا جواب می‌داد، انضباط می‌خواست: تعهد به خود کسب‌وکار را از دلبستگی به ایدهٔ اولیه جداکردن. این کار دشوار است و آمیختن این دو باعث می‌شود مسیر قابل‌دوام نادیده گرفته شود و جای خود را به مسیری بدهد که بنیان‌گذاران اول از همه عاشقش شدند.

جمع‌بندی من

کالبدشکافی عملیاتی ــ زمان‌بندی اجاره، اشتباه در استخدام و منوی کم‌آزموده ــ کم‌فایده‌ترین بخش این مورد است؛ این عوامل تقریباً در هر شکست نوپایی دیده می‌شوند. داستان خاص‌تر، فرضی بنیادین بود که با اصلاح عملیاتیِ لازم در تضاد قرار داشت، در کنار جایگزینی که احتمالاً می‌توانست جواب دهد اما بنیان‌گذاران آن را شرکت واقعی خود به حساب نمی‌آوردند.

پیوندها

این مورد در کنار Pepsi A.M. و Heinz قرار می‌گیرد. در آن‌ها اعتمادبه‌نفس یا عددی نمایشی جای استدلال سنجیده را گرفته بود. اینجا نسخه‌ای مختص بنیان‌گذار می‌بینیم: دلبستگی به ایدهٔ اولیه جای خوانش روشن از کسب‌وکاری را می‌گیرد که شرکت واقعاً به آن تبدیل شده است.

پرسش‌هایی که هنوز دارم

از داخل یک شرکت چطور بفهمم دارم از فرضی درست با اجرای بد دفاع می‌کنم یا خود فرض، مشکل عملیاتی است؟ جداکردن تعهد به کسب‌وکار از دلبستگی به ایدهٔ اول، انضباطی شخصی است یا به کسی بیرون از تیم بنیان‌گذار نیاز دارد؟

نگاه پایانی

گزارش پس از شکست دربارهٔ اجاره و استخدام، داستان رایج شکست استارتاپ است. چیزی که می‌خواهم به خاطر بسپارم این است که بنیان‌گذاران گاهی کسب‌وکاری در حال کار را به خطر می‌اندازند تا نپذیرند نسخه‌ای که به آن دلبسته‌اند، همان نسخهٔ موفق نیست.